पछिल्ला वर्षहरूमा दक्षिण एसियामा भएका ‘जेन–जी’ आन्दोलनको पृष्ठभूमि, कारण, प्रवृत्ति तथा त्यसपछिका राजनीतिक–सामाजिक घटनाक्रमबारे छलफल गर्न काठमाडौंमा अन्तर्राष्ट्रिय कार्यशाला आयोजना गरिएको छ।
साउथ एसियन स्टडिज एसोसिएसन अफ अस्ट्रेलिया र काठमाडौं विश्वविद्यालयको संयुक्त आयोजनामा सोमबार आयोजित कार्यशालामा नेपाल, श्रीलंका र बंगलादेशका अनुसन्धानकर्ताहरूले आफ्ना अनुसन्धानपत्र प्रस्तुत गरेका थिए।
श्रीलंकाकी अनुसन्धानकर्ता लुगारदिनी योगराजाले श्रीलंकामा भएको जेन–जी विद्रोहको पृष्ठभूमि, त्यसमा विभिन्न समूहको सहभागिता तथा आन्दोलनपछिका राजनीतिक घटनाक्रमबारे अनुसन्धानपत्र प्रस्तुत गरिन्। यस्तै, अनुसन्धानकर्ता इन्द्र अधिकारीले नेपालको जेन–जी आन्दोलनका क्रममा सरकारको भूमिकाबारे अध्ययन प्रस्तुत गरिन्।
स्कटल्याण्डस्थित सेन्ट एन्ड्र्यु विश्वविद्यालयका लेक्चरर केशव गिरीले दक्षिण एसिया तथा आसपासका मुलुकमा पछिल्ला वर्षहरूमा भएका जेन–जी आन्दोलनको पृष्ठभूमि, स्वरूप र परिणामको तुलनात्मक अध्ययन प्रस्तुत गरेका थिए।
काठमाडौं विश्वविद्यालयका अध्यापक सीपी अर्याल र इकान्तिपुर डटकमका सम्पादक तथा अनुसन्धानकर्ता जनकराज सापकोटाले नेपालमा भएको जेन–जी आन्दोलन आकस्मिक घटना थियो वा समाजमा लामो समयदेखि विद्यमान असमानता, अव्यवस्था र विभेदको परिणाम थियो भन्ने विषयमा आन्दोलनमा सहभागी प्रमुख व्यक्तिहरूको पृष्ठभूमिमा आधारित अनुसन्धानपत्र प्रस्तुत गरे।
काठमाडौं विश्वविद्यालयको स्कुल अफ आर्ट्सका डिन उद्धव प्याकुरेलले नेपालको जेन–जी आन्दोलन, सामाजिक आन्दोलन र अन्तर्राष्ट्रिय भूमिकासम्बन्धी भाष्य प्रस्तुत गरेका थिए।
त्यसैगरी, ढाका विश्वविद्यालयका सह–प्राध्यापक मोस्तफा शफीले बंगलादेशमा सत्ता परिवर्तन गराएको जनआन्दोलनमा अभिजात वर्गको भूमिकाबारे अनुसन्धानपत्र प्रस्तुत गरे।
अनुसन्धानकर्ता नूतन शर्मा र सुप्रभा थापाले नेपालको जेन–जी आन्दोलनलाई लैंगिक दृष्टिकोणबाट विश्लेषण गरेका थिए भने बंगलादेशकी अनुसन्धानकर्ता अनन्या शर्मा प्रोमाले बंगलादेशमा गत वर्ष भएको आन्दोलनलाई लैंगिक परिप्रेक्ष्यबाट अध्ययन गरेको अनुसन्धानपत्र प्रस्तुत गरिन्।
कार्यशालामा राजनीतिशास्त्री लोकराज बरालले मुख्य वक्तव्य (की–नोट स्पिच) प्रस्तुत गर्दै नेपालको जेन–जी आन्दोलनको पृष्ठभूमि, त्यसबाट प्राप्त उपलब्धि र त्यसको दीर्घकालीन प्रभावबारे प्रश्न उठाएका थिए।
अनुसन्धानकर्ता तथा अध्यापक केशव गिरीले दक्षिण एसियामा पछिल्ला वर्षहरूमा युवापुस्ताले नेतृत्व गरेका आन्दोलनको प्रकृति, लोकतन्त्र र शासन प्रणालीमा परेको प्रभाव तथा क्षेत्रीय अनुभवको आदान–प्रदान गर्ने उद्देश्यले कार्यशाला आयोजना गरिएको बताए।
उनले भने, “कार्यशालामा प्रस्तुत भएका अनुसन्धानपत्रहरू आवश्यक सम्पादन र ‘पियर रिभ्यु’ प्रक्रिया पूरा भएपछि पुस्तकका रूपमा प्रकाशित गरिनेछ।”
आयोजकका अनुसार दक्षिण एसियामा युवापुस्ताले नेतृत्व गरेका आन्दोलनहरूको बदलिँदो स्वरूप, तिनले लोकतान्त्रिक अभ्यासमा पारेको प्रभाव तथा विभिन्न देशका अनुभव आदान–प्रदान गर्ने उद्देश्यले कार्यशालाको आयोजना गरिएको हो।
प्रतिक्रिया