देश हिंसात्मक अराजकताको भुमरीमा फसेका बेला गत वर्ष भदौ २६ गतेको रात शीतल निवासमा के भएको थियो ?
नेपाली कम्युनिष्ट पार्टीका सहसंयोजक एवं पूर्वप्रधानमन्त्री माधवकुमार नेपालले त्यो रात राष्ट्रपति भवनभित्र भएको सात घण्टा लामो तनावपूर्ण छलफलको भित्री कथा सुनाएका छन्।
बुधबार नागरिक दैनिकका सम्पादक बालकृष्ण अधिकारीसँग ‘नागरिक फ्रन्टलाइन’ संवादमा कुराकानी गर्दै नेता नेपालले भदौ २६ गते बेलुका ९ बजेदेखि बिहान ४ बजेसम्म चलेको उक्त मन्थनले मुलुकलाई सम्भावित गृहयुद्ध र विदेशी हस्तक्षेपको जोखिमबाट जोगाएको बताए।
भदौ २३ र २४ गतेको तोडफोड, आगजनी र शीर्ष नेताहरूमाथि भौतिक आक्रमणपछि देशको राजनीति अनिश्चयमा पुगेको थियो। त्यही सङ्कटबीच भदौ २६ गते राष्ट्रपतिले छलफलका लागि शीतल निवास बोलाएपछि आफू र तत्कालीन नेकपा माओवादी केन्द्रका अध्यक्ष एवं हालका नेकपा संयोजक पुष्पकमल दाहाल त्यहाँ पुगेको नेपालले स्मरण गरे।
४ जनाबीच ७ घण्टा लामो गोप्य संवाद
त्यो रात शीतल निवासको मुख्य बैठक कोठामा चार जना मात्र थिए- राष्ट्रपति, तत्कालीन प्रधानसेनापति, प्रचण्ड र माधवकुमार नेपाल।
‘हामी बेलुका ९ बजे शीतल निवास छिरेका थियौं, बिहान ४ बजेसम्म निरन्तर छलफल चल्यो,’ नेता नेपालले भने, ‘त्यहाँ मुख्य विषय नै मुलुकको राजनीतिक कोर्स कता लैजाने र संसद् विघटन गर्ने कि नगर्ने भन्ने थियो।’
त्यसबेला शीतल निवासमा अहिलेको अहिल्यै संसद् विघटन गरौं भन्ने ठूलो दबाब रहेको नेपालले बताए। तर, आफू र प्रचण्डले त्यस कदमको दृढतापूर्वक प्रतिवाद गरेको उनले सुनाए।
‘हामीले अडान लियौं, संसद् कुनै पनि हालतमा विघटन हुनुहुँदैन। पुरानो प्रधानमन्त्रीले राजीनामा दिइसकेको र नयाँ नबनिसकेको शून्यतामा कसले विघटन गर्ने ? विघटन नै गर्ने हो भने पनि नयाँ सरकार बनाएर संसद्कै प्रक्रियामार्फत चुनाव घोषणा गर्नुपर्छ,’ नेपालले त्यो रातको अडान सुनाए।
प्रधानसेनापतिको चेतावनी- दलहरूलाई नजिस्क्याउनू, विदेशी सेना आउला
नेता नेपालका अनुसार उक्त लामो छलफलमा तत्कालीन प्रधानसेनापतिको भूमिका र अभिव्यक्ति निकै अर्थपूर्ण थियो।
‘प्रधानसेनापतिको कुरा सुन्दा मलाई लाग्यो, उहाँले स्थिति निकै वस्तुपरक ढङ्गले बुझ्नुभएको रहेछ,’ नेपालले भने, ‘सेनापतिले शीतल निवासमा प्रस्ट शब्दमा भन्नुभयो, राजनीतिक दलहरूलाई बेवास्ता नगर्नुस्। उनीहरूको शक्तिलाई कम नआँक्नुस्। दलहरूको सञ्जाल गाउँ-गाउँसम्म छ, लाखौं कार्यकर्ता छन्। यदि दलहरूले पनि आफ्ना मान्छे सडकमा उतारे भने यो देशमा गृहयुद्ध सुरु हुन्छ। त्यो गृहयुद्ध हामीले सम्हाल्न सक्दैनौं र नेपालमा विदेशी सेना पस्ने स्थिति बन्छ।’
सेनापतिको यो चेतावनीपछि परिस्थिति अर्को दिशातर्फ मोडिनबाट रोकिएको नेपालको विश्लेषण छ।
रातभरिको लामो बहसपछि राष्ट्रपतिले पूर्वप्रधानन्यायाधीश सुशीला कार्की र ओमप्रकाश अर्यालसँग पनि परामर्श अघि बढाएका थिए। बाहिर भने राजा ज्ञानेन्द्र फर्किने हल्लासमेत चलाइएकाले आफूहरू निकै चनाखो र सशङ्कित बनेको नेपालले बताए।
बिहान ४ बजे शीतल निवासबाट निस्कँदा बाहिरको वातावरण अझै शान्त भइनसकेकाले आफूहरू सुरक्षित स्थानतर्फ लाग्नुपरेको उनले सुनाए।
सुरक्षा संवेदनशीलताका कारण केही समय आर्मी क्याम्प (ब्यारेक) भित्र र पछि साथीहरूको घरमा शरणार्थी जस्तै भएर बस्नुपरेको अनुभवसमेत उनले सुनाए।
‘त्यो रात यदि हामीले संसद् जोगाउने अडान नलिएको भए र सेनापतिले वस्तुस्थितिको यथार्थ ब्रिफिङ नगरेको भए देश कुन दुर्घटनामा पुग्थ्यो, कल्पना पनि गर्न सकिन्न,’ पूर्वप्रधानमन्त्री नेपालले भने।
प्रतिक्रिया