न्युयोर्कका मेयर जोहरान ममदानीले आगामी सेप्टेम्बरमा संयुक्त राष्ट्रसंघको महासभामा भाग लिन आउने इजरायली प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतान्याहूलाई पक्राउ गर्न कानुनी विकल्प खोजिरहेको बताएका छन्। यो कुरा सार्वजनिक भएपछि ठूलो कूटनीतिक विवाद सुरु भएको छ।

ममदानीले न्युयोर्क टाइम्सलाई दिएको अन्तर्वार्तामा नेतान्याहूलाई ‘युद्ध अपराधी’ भन्दै उनी ‘द हेगमा हुनुपर्ने’ बताएका थिए। अन्तर्वार्तामा मेयर ममदानीले भने, ‘न्युयोर्क सहरको कानुनले मलाई जे गर्न अनुमति दिन्छ, हामी त्यही गर्नेछौं। तर हामी आफैं नयाँ कानुन बनाउने छैनौं।’ उनले सहरको कानुन विभागसँग सक्रिय छलफल भइरहेको पनि बताएका थिए। उनले यो कुरा आफ्नो मेयर निर्वाचन अभियानमा समेत वाचा गरेका थिए।

जवाफमा इजरायली प्रधानमन्त्री कार्यालयले यो कुराको चर्को विरोध गरेको छ। कार्यालयले अन्तर्राष्ट्रिय फौजदारी अदालत (आईसीसी) को पक्राउ वारेन्टलाई ‘नक्कली’ र ‘कंगारु अदालत’ भनेको छ। कार्यालयले एक बयानमा भनेको छ, ‘आईसीसीले इजरायल वा अमेरिकामाथि कुनै अधिकार राख्दैन।’ प्रधानमन्त्री कार्यालयले मेयर ममदानीले न्युयोर्कका स्थानीय समस्या लुकाउन इजरायललाई निशाना बनाएको आरोप लगाएको छ।

इजरायलले गाजा युद्धमा आफ्नो सेनाले हमाससँग लड्दा नागरिकको ज्यान जोगाउन विशेष उपाय अपनाएको र हमासले मानिसहरूलाई ढाल बनाएको दाबी गर्दै आएको छ। विज्ञहरूका अनुसार यो कुरा व्यावहारिक रूपमा लागू हुन मुस्किल छ। कूटनीतिक प्रतिरक्षा, संयुक्त राष्ट्रको सुरक्षा नियम र अमेरिकी संघीय कानुनले नेतान्याहूलाई पक्राउ गर्न रोक्छ। अमेरिका आईसीसीको सदस्य होइन, त्यसैले उसलाई आईसीसीको वारेन्ट लागू गर्नुपर्ने बाध्यता छैन। धेरैले यसलाई ‘राजनीतिक नाटक’ मात्र भनेका छन्।

नोभेम्बर २०२४ मा आईसीसीले गाजा द्वन्द्वमा युद्ध अपराध र मानवता विरुद्ध अपराध गरेको आरोपमा नेतान्याहू र पूर्व रक्षामन्त्री योभ ग्यालान्टविरुद्ध पक्राउ पुर्जी जारी गरेको थियो। इजरायलले यी सबै आरोप अस्वीकार गर्दै आएको छ। अमेरिकाले पनि आईसीसीको यो कदमको विरोध गरेको छ।

अक्टोबर २०२३ मा हमासको आक्रमणबाट सुरु भएको इजरायल-गाजा द्वन्द्वले ठूलो मानवीय तथा भौतिक क्षति पुर्‍याएको छ। जुलाई २०२६ सम्म गाजाको स्वास्थ्य मन्त्रालयका अनुसार ठूलो संख्यामा महिला र बालबालिकासहित ७३ हजारभन्दा बढी प्यालेस्टिनी मारिएका छन् भने घाइते संख्या एक लाख ७३ हजार नाघेको छ।

इजरायली पक्षमा अक्टोबर ७ को आक्रमणमा करिब एक हजार २०० सहित कुल दुई हजारभन्दा बढीको ज्यान गएको छ। युद्धले गाजाको ठूलो भाग ध्वस्त बनाएको छ। हजारौं घर, अस्पताल, विद्यालय र पूर्वाधार नष्ट भएका छन्, करिब ९० प्रतिशत जनता विस्थापित भएका छन्।