शब्दलाई साधना, कवितालाई चेतना र साहित्यलाई समाज रूपान्तरणको संवाहक मान्दै सिन्धुलीको मरिणमा सिर्जनाको एउटा नवीन अध्याय आरम्भ भएको छ।
मरिण साहित्य समाजको आयोजनामा ‘कविता लेखन कार्यशाला तथा रचना वाचन कार्यक्रम–२०८३’ भएको छ। जिल्लामा विभिन्न प्रकृतिका साहित्यिक कार्यक्रम हुँदै आए पनि कविता लेखनको प्रशिक्षण र रचना वाचनलाई एउटै मञ्चमा समेटेर आयोजना गरिएको यो कार्यक्रम नयाँ तथा विशिष्ट साहित्यिक अभ्यासका रूपमा स्थापित भएको छ।
साहित्य शब्दहरूको सुन्दर संयोजन मात्र होइन, यो समयको आवाज, समाजको ऐना र मानवीय संवेदनाको जीवन्त अभिलेख पनि हो। यही मर्मलाई आत्मसात् गर्दै आयोजित कार्यशालाले सिर्जनाको रहर बोकेका हातलाई लेखनको सीपसँग जोड्ने, अनुभवी स्रष्टाका अनुभवबाट नयाँ पुस्तालाई सिक्ने अवसर दिने र स्थानीय साहित्यिक प्रतिभालाई साझा मञ्चमा उभ्याउने उद्देश्यलाई सार्थक बनाएको छ। मरिणको साहित्यिक धरातलमा गरिएको यस नवीन अभ्यासले सिन्धुलीको सिर्जनात्मक यात्रामा नयाँ सम्भावनाको ढोका खोलेको छ।
मरिण साहित्य समाजका अध्यक्ष निरुपम श्रेष्ठको अध्यक्षता तथा मरिण गाउँपालिकाका अध्यक्ष विमर्श मोक्तान ‘प्रख्यात’ काे प्रमुख आतिथ्यमा कार्यक्रम भएकाे हाे।
गाउँपालिकाकी उपाध्यक्ष बिमला माझी विशिष्ट अतिथि तथा प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत रिजेश उपरकोटी विशेष अतिथिका रूपमा सहभागी थिए।
कार्यक्रममा बोल्दै मरिण गाउँपालिकाका अध्यक्ष मोक्तानले स्थानीय साहित्यको विकास र साहित्यिक गतिविधिलाई प्रोत्साहन गर्न आगामी आर्थिक वर्षका लागि बजेट विनियोजन गर्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेका थिए।
संस्थाका सचिव रूपक जमराले सञ्चालन गरेको कार्यक्रममा साहित्य, समाज र सिर्जनासँग सरोकार राख्ने विभिन्न क्षेत्रका व्यक्तित्वको उल्लेख्य उपस्थिति थियो।
कार्यक्रममा काठमाडौँबाट अभय श्रेष्ठ र स्वप्निल स्मृति, चितवनबाट गणेश श्रमण तथा हेटौँडाबाट डी.बी. बर्तौला कवि किशन पौडेलको सहभागिताले मरिणको साहित्यिक मञ्चलाई जिल्लाको सीमाभन्दा बाहिरसम्म विस्तार गरेको थियो।
सिन्धुलीबाट सहभागी अमला अधिकारी, लोकेन्द्र डहरे, खडानन्द तिमल्सिना, अमृत भिमानेली, ध्रुवचन्द्र खड्का र मैया लामिछानेले कविता, गजल तथा मुक्तक वाचन गर्दै आफ्ना अनुभूति, विचार र संवेदनालाई श्रोतामाझ प्रस्तुत गरेका थिए।
विविध भावभूमिका रचनाले कार्यक्रमलाई औपचारिक समारोहमा मात्र सीमित राखेनन्; बरु शब्द र अनुभूति, सर्जक र श्रोता तथा स्थानीय परिवेश र व्यापक सामाजिक यथार्थबीच संवादको वातावरण निर्माण गरे।
कविताका पङ्क्तिमा जीवनका आरोह-अवरोह, समाजका विविध रूप र मानवीय संवेदनाका स्वर प्रतिध्वनित हुँदा मरिणको वातावरण सिर्जनात्मक ऊर्जाले स्पन्दित बनेको थियो। गजलका लय र मुक्तकका सघन अभिव्यक्तिले साहित्यका विविध विधाप्रतिको आकर्षणलाई थप जीवन्त बनाएका थिए। यस कार्यक्रमको विशिष्ट पक्ष कविता वाचनमा मात्र सीमित नरही कविता लेखनको अभ्यासलाई समेत महत्त्व दिनु हो।
लेखन एउटा निरन्तर साधना हो, जसमा अनुभूति मात्र पर्याप्त हुँदैन; विषयको छनोट, विचारको स्पष्टता, भाषाको परिष्कार, बिम्बको प्रयोग र अभिव्यक्तिको शिल्पसमेत आवश्यक पर्छ। कार्यशालाले यिनै सिर्जनात्मक पक्षलाई आत्मसात् गर्दै नयाँ पुस्तामा लेखकीय चेतना विकास गर्ने तथा स्थानीय प्रतिभालाई आफ्नो सिर्जनात्मक क्षमता पहिचान गर्ने अवसर प्रदान गरेको छ। यस अर्थमा कार्यक्रम मरिणको साहित्यिक गतिविधिमा नवीन प्रयोगका रूपमा देखिएको छ।
कार्यक्रममा कमला सामुदायिक पुस्तकालयका कोषाध्यक्ष नारायण प्याकुरेल, बुढ्यौली साहित्य समाजका अध्यक्ष केशवकुमार फुयाल ‘साइँला बाजे’, पल्लवी ज्ञान मञ्चका अध्यक्ष तीर्थ यात्री तथा स्थानीय साहित्यकार भोजराज ढकाल, गोपाल बुढाथोकी र काजिमान तामाङ लगायतको उपस्थिति थियो।
समाजसेवी, बुद्धिजीवी र विद्यार्थीहरूको सहभागिताले साहित्यप्रतिको सामुदायिक चासो र सिर्जनात्मक संस्कारको विस्तारमा कार्यक्रमले महत्त्वपूर्ण भूमिका खेलेको देखिएको थियो। साहित्यिक कार्यक्रमको सफलता उपस्थितिको सङ्ख्याले मात्र मापन हुँदैन; त्यसले कति नयाँ सोच जन्मायो, कति प्रतिभालाई अभिव्यक्तिको अवसर दियो र भविष्यका लागि कस्तो सिर्जनात्मक आधार तयार गर्यो भन्ने कुराले यसको वास्तविक महत्त्व निर्धारण गर्छ।
यस दृष्टिले मरिण साहित्य समाजको यो पहललाई सिन्धुलीमा साहित्यिक अभ्यासलाई प्रशिक्षणमुखी, सहभागितामूलक र प्रतिभा विकाससँग जोड्ने उल्लेखनीय प्रयासका रूपमा लिन सकिन्छ। मरिण गाउँपालिकाको नेतृत्व तथा प्रशासनिक क्षेत्रका प्रतिनिधिहरूको उपस्थितिले पनि साहित्य र स्थानीय विकासबीचको सम्बन्धलाई स्मरण गराएको छ।
सडक, भवन र भौतिक पूर्वाधारले भूगोललाई जोड्छन् भने साहित्य, भाषा र संस्कृतिले मन तथा पुस्तालाई जोड्छन्। कुनै पनि समाजको समृद्धि भौतिक विकासमा मात्र पूर्ण हुँदैन; त्यसको बौद्धिक चेतना, सांस्कृतिक पहिचान र सिर्जनशील क्षमताको विकास पनि उत्तिकै आवश्यक हुन्छ। मरिणमा सम्पन्न यो कार्यक्रमले यही सामाजिक तथा सांस्कृतिक आवश्यकतालाई उजागर गरेको छ।
मरिण साहित्य समाजका अध्यक्ष निरुपम श्रेष्ठको नेतृत्वमा सम्पन्न यस सिर्जनात्मक अभियानले स्थानीय साहित्यिक संस्थाहरूबीच सहकार्य, अग्रज स्रष्टाको अनुभवको उपयोग र नवप्रतिभाको प्रोत्साहनलाई एउटै सूत्रमा जोड्ने सम्भावना देखाएको छ।
यस्ता कार्यक्रमलाई निरन्तरता दिन सके मरिणमा नियमित लेखन कार्यशाला, साहित्यिक संवाद, कृति परिचर्चा र रचना वाचनको बलियो परम्परा विकास गर्न सकिनेछ। त्यसले स्थानीय प्रतिभालाई पहिचान दिलाउनुका साथै सिन्धुलीको साहित्यिक पहिचानलाई फराकिलो बनाउन योगदान पुर्याउनेछ। अन्ततः मरिणमा सम्पन्न कविता लेखन कार्यशाला तथा रचना वाचन कार्यक्रम केवल एक दिनको साहित्यिक जमघट थिएन; यो सिर्जनालाई सम्मान गर्ने, शब्दप्रति जिम्मेवारीबोध जगाउने र समाजमा साहित्यिक चेतनाको बीजारोपण गर्ने सार्थक प्रयत्न थियो।
माटोको सुगन्ध, जीवनको अनुभूति र समाजको यथार्थलाई शब्दमा उतार्ने स्रष्टाहरू एकै ठाउँमा जुट्दा मरिणले आफ्नो साहित्यिक सम्भावनालाई नयाँ ढङ्गले प्रस्तुत गरेको छ।
शब्दले समाजलाई सोच्न सिकाउँछ, साहित्यले समाजलाई संवेदनशील बनाउँछ र सिर्जनाले भविष्यको चेतना निर्माण गर्छ। मरिण साहित्य समाजको यो नवीन पहलले सिन्धुलीको साहित्यिक आकाशमा सिर्जनाको अर्को उज्यालो दीप प्रज्वलित गरेको छ।
प्रतिक्रिया