फ्रान्समा विद्यार्थी आन्दोलनका क्रममा ‘बिस्मिल्लाह, से ले टेनेब्रे’ भन्ने अनौठो वाक्यांश सामाजिक सञ्जालमा भाइरल बनेको छ।

जेन–जेड पुस्ताका विद्यार्थी तथा प्रदर्शनकारीहरूले प्रहरी र सुरक्षा अधिकारीहरूको सम्भावित घुसपैठको खिल्ली उडाउन यो वाक्यांश प्रयोग गरिरहेका छन्।

फ्रान्सबाट सुरु भएको यो नारा बेल्जियम र जर्मनीसम्म पुगेको छ भने यसको चर्चा अन्य देशमा पनि हुन थालेको छ।

पहिलो नजरमा धार्मिक र फ्रान्सेली शब्द मिसिएको जस्तो देखिने यो वाक्यांशको खास भाषिक अर्थभन्दा पनि यसको प्रयोग पछाडिको व्यङ्ग्यले बढी चर्चा पाएको छ।

विद्यार्थीहरूले यसलाई युवाहरूको भाषा र व्यवहार नबुझ्ने अधिकारीहरूमाथि व्यङ्ग्य गर्न प्रयोग गरेका हुन्।

‘बिस्मिल्लाह, से ले टेनेब्रे’ को अर्थ के हो?

‘बिस्मिल्लाह’ अरबी भाषाको शब्द हो, जसको अर्थ ‘अल्लाहको नाममा’ भन्ने हुन्छ। त्यस्तै, ‘से ले टेनेब्रे’ फ्रान्सेली शब्दहरूको संयोजन हो, जसलाई ‘यो अन्धकार हो’ भनेर बुझ्न सकिन्छ।

यी दुईलाई सँगै राख्दा यसको लगभग अर्थ ‘अल्लाहको नाममा, यो अन्धकार हो’ हुन्छ। तर, यो स्वाभाविक फ्रान्सेली अभिव्यक्ति होइन। शब्दहरूको अस्वाभाविक संयोजन र वाक्यको अनौठो संरचनाका कारण यो वाक्यांश आफैँमा हास्यास्पद सुनिन्छ।

यही अस्वाभाविक भाषाशैली यसको लोकप्रियताको मुख्य कारण बनेको छ। प्रदर्शनकारीहरूले यसलाई अधिकारीहरूले युवाहरूको भाषा नक्कल गर्न खोज्दा देखिने कृत्रिमता र अपरिचितपनमाथि व्यङ्ग्य गर्ने माध्यम बनाएका छन्।

स्न्याप च्याटबाट सुरु भएको चर्चा

‘द न्यूयोर्क टाइम्स’को रिपोर्टअनुसार यो वाक्यांशको चर्चा सामाजिक सञ्जाल स्न्याप च्याटबाट सुरु भएको थियो। गत महिना विद्यार्थी आन्दोलनका आयोजकहरूको निजी च्याट समूहमा प्रवेश गर्न आग्रह गर्दै एक व्यक्तिले विभिन्न मानिसहरूलाई स्न्यापच्याट सन्देश पठाएका थिए।

ती सन्देशमा उनले ‘बिस्मिल्लाह, से ले टेनेब्रे’ लेखेका थिए। त्यसपछि उनले ‘हामी सबै कुरा तोड्नेछौँ’ भन्ने आशयको सन्देश पनि पठाएका थिए।

ती सन्देश पठाउन उनले मामादौ र अब्देलहलगायत विभिन्न नाममा धेरै प्रोफाइल बनाएका थिए। केही प्रोफाइलमा अल्जेरियाको झण्डासम्बन्धी इमोजीसमेत राखिएको थियो।

सन्देशको भाषा, शब्दहरूको संयोजन र आक्रामक शैली धेरै स्न्यापच्याट प्रयोगकर्तालाई अनौठो लाग्यो। उनीहरूले ती सन्देशको स्क्रिनसट लिएर सामाजिक सञ्जालमा साझा गर्न थाले। त्यसपछि यो वाक्यांश व्यापक चर्चामा आयो।

प्रहरीमाथि शंका, प्रदर्शनकारीबाट व्यङ्ग्य

सन्देश प्राप्त गर्ने धेरै युवाले ती सन्देश प्रहरी वा सुरक्षा अधिकारीहरूले पठाएको हुन सक्ने आशङ्का गरेका थिए। उनीहरूका अनुसार, अधिकारीहरूले युवाहरूको नक्कल गरेर विद्यार्थी आन्दोलनका निजी समूहमा प्रवेश गर्न र आन्दोलनबारे भित्री जानकारी सङ्कलन गर्न खोजिरहेका हुन सक्छन्।

तर, सन्देशमा प्रयोग गरिएको भाषा र त्यसको अस्वाभाविक शैलीले पठाउने व्यक्तिको पहिचान तथा उद्देश्यबारे थप प्रश्न उठायो।

युवाहरूले ती सन्देशलाई सम्भावित घुसपैठको प्रयासका रूपमा मात्र नभई अधिकारीहरूले नयाँ पुस्तालाई नबुझेको उदाहरणका रूपमा पनि हेर्न थाले।

त्यसपछि प्रदर्शनकारीहरूले ‘बिस्मिल्लाह, से ले टेनेब्रे’ भन्ने वाक्यांश प्रयोग गरेर प्रहरी र सुरक्षा निकायको खिल्ली उडाउन थाले। सामाजिक सञ्जालमा फैलिएको यो अभिव्यक्ति बिस्तारै प्रदर्शनस्थलमा पनि सुनिन थाल्यो र आन्दोलनको एउटा चर्चित नारा बन्यो।

फ्रान्सेली विद्यार्थी संगठनकी प्रवक्ता सब्रीन खारबाखले पनि यो वाक्यांश युवाहरूको स्वाभाविक बोली नभएको बताएकी छन्। उनले आन्दोलनबारे भित्री जानकारी प्राप्त गर्न युवाहरूबीच घुसपैठ गर्न खोज्ने व्यक्तिहरूको मजाक उडाउन यो अभिव्यक्ति प्रयोग गरिएको बताइन्।

फ्रान्सबाट बेल्जियम र जर्मनीसम्म फैलियो

सुरुमा फ्रान्सेली विद्यार्थी आन्दोलनसँग जोडिएको यो नारा अहिले बेल्जियम र जर्मनीका युवाहरूले पनि विरोध प्रदर्शनमा प्रयोग गर्न थालेका छन्।

सामाजिक सञ्जालमार्फत फैलिएको यस अभिव्यक्तिले विभिन्न देशका युवाबीच समान प्रकारको व्यङ्ग्यात्मक विरोधको रूप लिएको छ।

विद्यार्थीहरूका लागि यो नारा कुनै स्पष्ट राजनीतिक सन्देशभन्दा पनि सरकार, सुरक्षा निकाय र नयाँ पुस्ताबीचको दूरी देखाउने माध्यम बनेको छ।

युवाहरूको भाषा, संस्कृति र डिजिटल व्यवहार नबुझ्ने अधिकारीहरूले उनीहरूकै शैली अपनाउन खोज्दा कस्तो अवस्था उत्पन्न हुन सक्छ भन्ने कुरा यसले व्यङ्ग्यात्मक रूपमा देखाउँछ।

किन भइरहेको छ विद्यार्थी आन्दोलन ?

फ्रान्समा विद्यार्थीहरूको विरोध प्रदर्शन गत महिना सुरु भएको थियो। विद्यार्थीहरूले जीर्ण विद्यालय भवनको मर्मत, शिक्षकको अभाव समाधान, कक्षाकोठामा विद्यार्थीको सङ्ख्या घटाउने तथा शैक्षिक दबाब कम गर्नेलगायतका माग अघि सारेका थिए।

विद्यार्थीहरूका अनुसार विद्यालयको भौतिक अवस्था सुधार्नु, पर्याप्त शिक्षकको व्यवस्था गर्नु र सिकाइको वातावरण सहज बनाउनु आवश्यक छ। यी मागसँगै शैक्षिक प्रणालीमा देखिएका समस्याप्रति असन्तुष्टि पनि प्रदर्शनमा व्यक्त भएको थियो।

तर, आन्दोलनका क्रममा केही स्थानमा हिंसात्मक घटना भएका थिए। आन्दोलनमा कम्तीमा २४ वटा विद्यालयमा आगजनी वा तोडफोड गरिएको थियो। यसै अवधिमा करिब आठ हजार मानिस पक्राउ परेको बताइएको छ।

आन्दोलनमा विद्यार्थीबाहेक मजदुर संगठन र अन्य समूह पनि सहभागी भएका थिए। विद्यार्थीहरूको शैक्षिक मागबाट सुरु भएको असन्तुष्टि विस्तारै अन्य सामाजिक तथा आर्थिक मुद्दासँग जोडियो। त्यसपछि मुद्रास्फीतिविरुद्धका विरोध प्रदर्शनसमेत सुरु भए।

नाराभन्दा ठूलो छ यसको सन्देश

‘बिस्मिल्लाह, से ले टेनेब्रे’ को लोकप्रियता यसको शाब्दिक अर्थमा मात्र सीमित छैन। यो सामाजिक सञ्जालबाट जन्मिएको यस्तो व्यङ्ग्य हो, जसले आन्दोलनकारी युवाहरू र उनीहरूलाई निगरानी गर्न खोज्ने निकायबीचको अविश्वासलाई उजागर गरेको छ।

विद्यार्थीहरूले यसलाई प्रहरीको खिल्ली उडाउन प्रयोग गरे पनि यसको पछाडि युवाहरूको पहिचान, डिजिटल संस्कृतिको बुझाइ र आन्दोलनमा बाहिरी हस्तक्षेपको आशङ्काजस्ता विषय जोडिएका छन्।

फ्रान्सेली विद्यार्थी आन्दोलनका क्रममा जन्मिएको यो अनौठो वाक्यांश अहिले एउटा सामान्य सामाजिक सञ्जाल पोस्टभन्दा धेरै अगाडि बढिसकेको छ।

यसको लोकप्रियताले नयाँ पुस्ताले विरोध व्यक्त गर्न परम्परागत नाराभन्दा हास्य, व्यङ्ग्य र भाइरल भाषालाई समेत प्रभावकारी माध्यम बनाउन थालेको सङ्केत गर्छ।